Kazematten en groepschuilplaatsen in de line Zuidfront Holland
Achtergrond – Bunkerlinie
Langs de buitenste zuidelijke dijken van het Eiland van Dordrecht staan op regelmatige afstand van elkaar bunkers als intrigerende betonnen huisjes (bunkers). Ze bestaan uit één laag met een soort schilddak, zijn geheel in schoon gewapend beton uitgevoerd en hebben één toegangsopening.
De bunkers zijn gemaakt als groepsschuilplaats tussen februari en mei 1940, in opdracht van de Nederlandse Staat. Toen de oorlog uitbrak waren ze eigenlijk nog niet geheel klaar.
De bunkers zijn in bezit van de Staat, maar staan bijna allemaal op privégrond. Vanwege de constante temperatuur van ca. 5 °C zijn ze niet alleen geschikt voor opslag, maar ook als winterverblijf voor vleermuizen. Zes bunkers zijn hiervoor in gebruik.
Defensiebeleid voor de Tweede Wereldoorlog
Na de Eerste Wereldoorlog had Nederland een grote bewapeningsachterstand. De sfeer in Nederland was antimilitaristisch en er was groot vertrouwen in de net opgerichte Volkerenbond. Sommige politieke groeperingen wilden zelfs leger en vloot afschaffen. Bovendien verkeerde Nederland in een economische crisissituatie. Dit leidde herhaaldelijk tot bezuinigingen op de defensie-uitgaven. Het gehele defensiebeleid was er sinds de Eerste Wereldoorlog eigenlijk op gebaseerd, dat Nederland ook bij een nieuwe oorlog haar neutraliteit zou behouden.
In 1935 ontstond ook in Nederland langzamerhand een bewustzijn van de internationale dreiging. Er was geen getraind leger en uitsluitend verouderd materieel. Er werd 31 miljoen gulden beschikbaar gesteld om hier wat aan te doen. Vanaf het najaar van 1938, het jaar dat Duitsland Oostenrijk inlijfde, begon het naderende gevaar serieus in politiek Nederland door te dringen. In september 1939 vond algemene mobilisatie plaats. De militairen waren niet of nauwelijks geoefend. Al eerder was begonnen met het versterken van de Vesting Holland, maar pas vlak voor het uitbreken van de oorlog werd echt ernst gemaakt met de bouw van kazematten.
De vesting Holland
In 1922 vond een reorganisatie plaats van de ‘Vesting Holland’. De vesting werd kleiner gemaakt en de bevelsstructuur gewijzigd. Alle steunwerken die erbuiten vielen werden ontmanteld. Vesting Holland was de kern van de landsverdediging en bestond uit verdedigingswerken in de Stelling van Amsterdam, de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de Stelling van het Hollands Diep en het Volkerak en de Stelling van de Monden van de Maas en het Haringvliet. In 1923 hoorden ook de kustforten van Hoek van Holland en IJmuiden hierbij. Er was een verdeling in Zuid-, West-, Noord- en Oostfront.
Bij het Oost- en het Zuidfront vormden de waterhindernissen, de grote rivieren en inundaties, samen met de daarachter gelegen stellingen, de belangrijkste passieve verdedigingskracht. Overgangen en doorgangen kregen extra verdedigingswerken.
Het eiland van Dordrecht viel onder het Zuidfront van de Vesting Holland, gevormd door de lijn Biesbosch–Hellevoetsluis. Het Oostfront – Muiderberg, Utrecht, Gorinchem en de Nieuwe Hollandse Waterlinie – aangelegd in perioden tussen 1816 en 1874, bleef tot maart 1940 de Hoofdverdedigingslijn. Met het aantreden van generaal Winkelman in 1940 werd dat de Grebbelinie, daarnaast kregen de grote rivieren en het Zuidfront extra aandacht.
Eiland van Dordrecht – Fietsroute Bunkerlinie
In 1936 vond bij de Moerdijkbrug de bouw plaats van vier kazematten, bunkers van waaruit gevuurd kon worden.
Deze bunkers zijn niet goed bereikbaar. Eén is zelfs opgenomen in een pijler van de Moerdijkbrug.
Een van de bunkers uit 1936. Oorspronkelijk met de twee schietopeningen naar de rivier. Door de Duitsers gedraaid. Naar verluidt lange tijd in gebruik geweest bij de Hells Angels. Aan de voorzijde ligt ook nog een restant van een geschutskoepel (Tobruk).
Dit is het einde van de route. Aan de andere zijde van de rijksweg A16 bevindt zich ook nog een aantal bunkers. Hiervoor dient een andere route te worden gevolgd.
De weg terug loopt weer over het fietspad langs Den Engel. Vanaf de Zanddijk zijn er meerdere mogelijkheden. Een aan te bevelen route is om hier naar links te gaan en bij de eerstvolgende dijk, de Wieldrechtse Zeedijk, naar rechts. Als de Zeedijk wordt gevolgd, bevindt zich aan het eind weer de Kop van ’t Land.
Het fietsen van de gehele route neemt vanaf de Wantijdijk tot de spoorbrug, zonder stops, ongeveer 2 uur in beslag. Mocht u behoefte hebben aan een kortere route, dan kunt u het beste het fietspad langs Den Engel laten schieten.
Wilt u terugfietsen naar het NS-station (centrum), ga dan op de Wieldrechtse Zeedijk bij de kruising met de Oude Veerweg en de Schenkeldijk linksaf (Schenkeldijk) en ga aan het einde rechts (Zuidendijk). Nu schuin links naar beneden en links (Stevensweg). Einde links, fietspad volgen met bocht naar rechts, door Overkamppark en langs Landgoed Dordwijk. Linksaf (Dordwijklaan) langs het landgoed. Rechtdoor, onder tunneltje door, rechtdoor Dubbeldamseweg volgen tot einde. Onder fietstunneltje door en bij stoplichten links. Burgemeester De Raadtsingel. Links is het NS-station.
Hieronder een fietsroute uit 2004.