Brouwerij Bavaria

Bavaria is momenteel een van de grootste brouwerijen van Nederland en bezit een van de grootste mouterijen van Europa. Maar het bedrijf is klein begonnen, in ieder geval in 1719 en mogelijk zelfs in 1680.

In de 19e eeuw begon de brouwerij langzaam maar zeker hun verkoopgebied te vergroten. Veel kleine brouwerijen hadden het moeilijk en gaven op. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wist deze brouwerij de schaarste aan grondstoffen te overleven en profiteerde achteraf goed van het Wilhelminakanaal dat in 1919 openging. Dit kanaal maakte het mogelijk om nieuwe markten aan te boren en de omzet flink te verhogen.

In deze tijd merkte men dat de smaak van consumenten verschuift naar pils (een licht, ondergistend bier) in plaats van het traditionele donkere bier. Veel brouwerijen in Brabant waren hier niet op voorbereid, maar de gebroeders Swinkels besloten in 1925 hun zaak "Gebroeders Swinkels" te starten en stapten over op ondergistend bier. Ze noemden hun brouwerij "Bavaria", wat verwijst naar Beiers bier, zoals pils toen vaak werd genoemd.

Een jaar later ging het Bierbesluit van kracht, dat strengere eisen stelde aan de kwaliteit en de manier van maken van bier. De meeste brouwers moesten flink investeren om aan deze eisen te voldoen, wat voor veel, ook Brabantse, brouwers het einde betekende. Maar voor Bavaria, die al op tijd was overgestapt, was dit juist een kans.

In 1934 bracht Bavaria het eerste flessenbier uit. Vanaf 1937 had de brouwerij een eigen mouterij, die ook andere brouwerijen van grondstoffen voorzag. Het bier wordt gemaakt met water uit een eigen bron, één van de tien in Nederland erkende bronnen voor natuurlijk mineraalwater. Vier van deze bronnen bevinden zich in Noord-Brabant. De bron, genaamd Morees, is vernoemd naar de oprichter van het bedrijf uit de 18e eeuw.

Over de rol van Bavaria (destijds Gebroeders Swinkels) tijdens de Tweede Wereldoorlog is bekend dat de brouwerij in Lieshout het voortbestaan wist te waarborgen. Daarnaast is uit recenter onderzoek een opvallend verhaal naar voren gekomen over de betrokkenheid van de familie Swinkels bij het verzet. 

Betrokkenheid bij de vlucht van Freddy Heineken
Volgens Omroep Brabant speelde de familie Swinkels van Bavaria een verborgen rol in het vluchtverhaal van Alfred "Freddy" Heineken tijdens de oorlog. 

Bron: Omroep Braband

Bavaria hielp Heineken in de oorlog:
'Zal zorgen dat je de grens over komt'

De Bavaria-familie Swinkels hielp Alfred 'Freddy' Heineken in de Tweede Wereldoorlog ontsnappen aan de Duitsers. Het is een opvallend, nooit eerder bekend geworden, verhaal uit een nieuwe podcast over Heineken: "Op een zaterdagochtend kwam Alfred in Lieshout aan."

Heineken en Bavaria zijn twee van de grootste bierbrouwers van Nederland. Logischerwijs zijn de Amsterdamse brouwer en de brouwerij uit Lieshout concurrenten van elkaar. Maar de onderlinge banden zijn inniger dan misschien wel altijd werd gedacht. 

Royal Swinkels Family Brewers (zoals het bedrijf Bavaria tegenwoordig officieel heet) en Heineken groeiden in de Tweede Wereldoorlog dichter naar elkaar toe, vertelt Peter Swinkels. Hij was de grote baas van Bavaria van 1994 tot en met 2007. Swinkels doet zijn verhaal in de nieuwe podcast 'De Magnaat Freddy Heineken', waarvan maandag de eerste afleveringen online zijn gekomen. 

Peter hoorde van zijn vader Frans Swinkels over de moeilijke oorlogsjaren. "De Duitsers waren helaas ons land binnengevallen en dreigden de koperen ketels mee te nemen om er kogels van te maken. Een hele moeilijke tijd", begint Peter Swinkels zijn verhaal over de onderlinge verstandhouding tussen de brouwerijen. "Men had groot respect voor elkaar. Men hield elkaars hand vast, grondstoffen werden zo goed en zo kwaad als het ging verdeeld. Ik heb het niet meegemaakt, maar ik kan me voorstellen dat je min of meer vrienden van elkaar wordt."

Die 'vriendschap' leidde er volgens de oud-bestuursvoorzitter van de Lieshoutse brouwerij toe dat Heineken geholpen werd. Heineken-historicus Demelza de Maas bevestigt aan de makers van de podcast dat de Heineken-brouwerij en Freddy zelf het verzet in de oorlog hielpen, door geld door te sluizen en gegevens van Duitse soldaten door te spelen. Freddy Heineken zat enige tijd ondergedoken in kasteel Zuylestein in Leersum, waarna Bavaria in 1943 in beeld kwam.

Peter: "Heineken is dan 20 jaar. Zijn vader H.P. Heineken belde mijn vader op. 'Zou je ervoor kunnen zorgdragen dat mijn zoon de grens over komt en in Engeland terecht zou kunnen komen?' Mijn vader heeft daar ja tegen gezegd. Op een zaterdagochtend kwam Alfred Heineken in Lieshout aan, waar wij dus de brouwerij hadden."

Er leek alleen een kleine kink in de kabel te komen. "Tot verrassing van mijn vader was-ie niet alleen, had-ie een vriendin bij. Waarop mijn vader zei: 'Dat heb ik niet met je vader afgesproken. Zij zal terug moeten naar Amsterdam en ik zal zorgdragen dat jij de grens overkomt'. Dat is afgewerkt in een Buick, een grote auto. Zo heeft mijn vader Alfred Heineken over de grens gezet."

"Het klinkt vrij verrassend dat zo'n verhaal als dit nooit eerder naar buiten is gekomen."

Heineken die in de oorlog vlucht naar Engeland, je leest het in geen enkele biografie terug. Heineken-biograaf Barbara Smit is dan ook verrast. "Ik ben verbaasd om dit verhaal te horen. Het is nooit benoemd toen ik met hem of andere mensen sprak. Het klinkt vrij verrassend dat zo'n verhaal als dit nooit eerder naar buiten is gekomen."

Peer Swinkels, de huidige baas van Bavaria en zoon van Peter, bevestigt het ontsnappingsverhaal. Hij ontmoette Freddy Heineken eenmaal, in 1999 in Amsterdam. "Freddy zei: 'Zo leuk dat jullie hier langskomen, want je moet weten dat ik de familie Swinkels nog altijd dankbaar ben omdat ik in de oorlog vervoerd ben in de achterbak van de auto van een van de Swinkelsen'."

Peter Swinkels zegt dat de hulp aan Heineken ervoor heeft gezorgd dat de band tussen beide bedrijven goed was. "Je kunt je je voorstellen dat na de oorlog de verhoudingen tussen de familie Heineken en de familie Swinkels redelijk positief was. Er was natuurlijk concurrentie, maar er was enige invloed, denken wij, om een beetje op te letten hoe het allemaal in Lieshout ging." Biograaf Barbara Smit bevestigt dat Heineken veel respect heeft voor Bavaria.