Military Bicycles Mark V. Pattern

De Mk V en Mk V* is een modelaanduiding die veelal automatisch gelinkt is met BSA.
Evenwel werd dit model niet alleen gemaakt door BSA maar ook door andere fabrikanten zoals Royal Enfield, Enfield en Phillips.
Het is wel zo dat mechanische onderdelen BSA zijn. De merken staan als transferts bij Royal Enfield op de downtube en bij alle andere merken op het achterspatbord. (Men de betekenis van de terminologie "BSA" voor wat betreft de Mk V* fietsen het best vergelijken met deze van "KODAK" bij de fototoestellen).

1942 in het Belgische Bataljon in Engeland. De fiets is een Mk V*.
Foto: Archief Md Bn Bvr/5Li - Bataljon Bevrijding – 5 Linie, Kwartier Luitenant-generaal PIRON, PL09, 3970 LEOPOLDSBURG  

Er bestaat wat verwarring bestaat rond deze MK V en Mk V*. Deze worden nogal eens aanzien voor vooroorlogs. Niets is minder waar. De Mk V en Mk V* verschillen in heel wat details met hun voorganger de BSA 1915. Het meest opvallende is de framehoogte. De BSA 1915, TM 1 en AB 39 hebben allen een 22" frame, de MK V heeft een 24" frame wat neerkomt op een merkbaar verschil van 5 cm. De eerste Mk V deden hun intrede bij de Britten in 1939, de Mk V* zelfs pas vanaf 1942.

Mk V military bicycle.

Hier boven een MK4, het verschil is goed te zien aan de handrem.

 

De belangrijkste verschillen op een rij

  • Het Remsysteem:
    • Mk IV: Uitgerust met een terugtraprem (coaster brake) in de achternaaf en één handrem (velgrem) op het voorwiel.
    • Mk IV*: Uitgerust met twee handremmen (stangbediende velgremmen op zowel het voor- als achterwiel) en een reguliere vrijloopnaaf (geen terugtraprem). 
  • Frame-maten:
    • Mk IV: Werd geleverd in één standaard framemaat (meestal 24 inch) om de productie tijdens de oorlog te maximaliseren en onderdelen universeel uitwisselbaar te houden.
    • Oudere Marks (I t/m III): Kwamen nog in drie verschillende framematen (22, 24 en 26 inch). De Mk IV* behield de gestandaardiseerde opzet maar paste puur de remmerij aan.

Waarom dit verschil?

De introductie van de Mk IV* met dubbele handremmen was vaak een kwestie van materiaalschaarschap en productie-efficiëntie. Terugtrapnaven waren complexer en duurder om te produceren. Door over te stappen op traditionele stangremmen kon de productie in de BSA fabrieken tijdens de oorlogsjaren flink worden opgeschroefd. Daarnaast gaven sommige eenheden of buitenlandse legers de voorkeur aan handremmen voor onderhoudsgemak in het veld.